Kumcaboğaz’da iki anıt bulunuyordu: küçük bir fasad ve basamaklı bir altar. Afyonkarahisar’daki Göynüş Vadisi’nin güneyinde, Maltaş Anıtı’nın yaklaşık 1250 m güneyinde yer alıyorlardı. Kapıkaya olarak adlandırılan Kumcaboğaz fasadı, çevreye yayılmış alçak kaya kütlelerinden biri küp şeklinde kesilerek üzerine işlenmiştir. Hemen yanında, başka bir kaya üzerinde bir altar bulunuyordu. 1883 yılında W. M. Ramsay ve J. R. S. Sterrett tarafından keşfedilmişlerdir. Fasadın olduğu kaya bloğu yaklaşık 2019/2020 yılında tamamen tahrip edilmiş ve günümüzde görünmemektedir. Tahripten önce bile, fasadın ortasındaki nişteki kabartma oldukça aşınmıştı ve baş ile vücudun üst kısmı kırıktı. Ancak, polosunun izleri hâlâ görülebildiği için bunun bir ana tanrıça Matar figürü olduğu tahmin edilebiliyordu. Önceki araştırmacılar tarafından arka tarafta küçük bir niş bulunduğu bildirilmiştir. Ancak bu nişin yeri muhtemelen define avcıları tarafından genişletilmiş ve geriye yalnızca büyük bir oluk kalmıştır. Bu fasadın hemen yanındaki diğer kaya hâlâ ayaktadır ve iki basamaklı altar şeklinde oyulmuştur. En üst basamağın arkasında, kaide biçiminde bir çıkıntı bulunmaktadır. Anıtlar MÖ 6. yüzyılın ortalarına tarihlenmiştir.
Kaynaklar:
Berndt-Ersöz, S. 2006. Phrygian Rock–Cut Shrines. Structure, Function and Cult Practice, Leiden.
Haspels, C. H. E. 1971. The Highlands of Phrygia. Sites and Monuments, Princeton.
Tamsü, R. 2004. Phryg Kaya Altarları, (Eskişehir- Afyon-Kütahya İlleri Yüzey Araştırması Işığında), Unpublished MA thesis, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
Tüfekçi-Sivas, T. 1999. Eskişehir-Afyonkarahisar- Kütahya İl Sınırları İçindeki Phryg Kaya Anıtları, Anadolu Üniversitesi Yayınları No:1156, Eskişehir.
Görseller:
C. H. E. Haspels, 1971
Afyonkarahisar İl Kültür Turizm Müdülüğü, 2006
Ben Claasz Coockson, 2010
Tayfun Bilgin, 2020