Doğanlı Kale ve Deveboynu Kale, Çukurca köyünün yaklaşık 1,5 km kuzeybatısında, vadi tabanından oldukça yüksekte yer alan kayalık bir plato üzerinde bulunan iki kaledir. Deveboynu Kale, kayalık bir yamacın kenarında bulunmaktadır. Kayanın kuzeybatı tarafında Frig tipinde iki kaya mezarı yer almaktadır. Doğanlı Kale ise Deveboynu Kale’nin yaklaşık 50 m batısında plato üzerinde tek başına yükselen bir kaya kütlesi üzerine inşa edilmiştir. Kayaya oyulmuş yedi katın hemen hemen tamamı Bizans Dönemi’ne aittir. Günümüzde tipik bir Bizans kalesi görünümünde olmakla birlikte, vadiyi denetleyen stratejik konumu nedeniyle alanın Frig Dönemi’nde de kullanıldığı düşünülmektedir.
Hamamkaya Kaya Mezarı
Çukurca köyü yakınında, Gerdekkaya adıyla bilinen Helenistik Dönem kaya mezarının 500 m kuzeyinde yer almaktadır. Mezar, volkanik bir kaya kütlesinin kuzey yüzüne oyulmuştur. Ardışık iki mezar odasından oluşmaktadır. İkinci oda daha sonraki bir dönemde eklenmiştir.
İlk mezar odasının girişinin dışındaki çıkıntının altında kalan kaya yüzeyi, sığ bir kabartma bezeme için düzeltilmiştir. Büyük ölçüde aşınmış olmasına rağmen, Haspels’e göre özgün işçilik de fazla ayrıntılı değildi. Haspels, soldaki sahnenin sağa bakan ve bir hayvanla mücadele eden bir adamı betimlediğini düşünmektedir. Aynı figürler için Ramsay iki atın mücadelesini önerirken, Anderson (Haspels’ten aktaran) yalnızca iki at gördüğünü belirtmiştir.
Kabartma panosunun sağında, yan dikme üzerinde, birbirine dönük duran pelerinli iki küçük figür kabartması bulunmaktadır. Hem Haspels hem de Ramsay, bu pelerinli figürlerin Midas Kenti’nin doğu girişindeki Kabartma 6 ile benzerlik gösterdiğini belirtmektedir.
Kaynaklar:
Haspels, C. H. E. 1971. The Highlands of Phrygia. Sites and Monuments, Princeton.
Ramsay, W. M. 1889. “A Study of Phrygian Art (Part II),” JHS 10, 147–189.
Görseller:
John Henry Haynes, 1887
C. H. E. Haspels, 1971
Yazılıkaya / Midas Vadisi Yüzey Araştırması (www.midaskent.com)
Ben Claasz Coockson, 2020
Bora Bilgin, 2020
Ertuğrul Anıl, 2020