Fasad ve Niş
Afyonkarahisar’ın İhsaniye ilçesine bağlı Demirli köyünün 500 m güneyinde, Menekşe Kayalar’ın 200 m kuzeydoğusunda, sivri bir kaya üzerine işlenmiş küçük bir Frig fasadıdır. 1995 yılında T. Tüfekçi-Sivas tarafından keşfedilmiştir. Fasad, kayanın kuzeydoğu yüzüne yapılmıştır ve oldukça aşınmıştır. Günümüzde yalnızca ana hatları seçilebilmektedir.
Bu fasadın yaklaşık 100 m güneydoğusunda, bir kaya yüzüne oyulmuş dikdörtgen biçimli bir niş bulunmaktadır. Nişin üzerinde basit bir üçgen alınlık kazınmıştır. Bu kaya bloğunun yaklaşık olarak düz olan üst yüzeyinde, taşma kanalı doğrudan nişin üzerine yönlendirilmiş büyük bir çukur yer almaktadır. Yakın çevrede, taşma kanallarıyla bağlantılı başka kaya oyukları da bulunmaktadır.
Menekşe Kayalar Altarları
Demirli köyünün 500 m güneyindeki Menekşe Kayalar’da dört altar bulunmaktadır. Altarların tamamı doğu yamacı üzerindedir. Bunlardan üçü yan yana sıralanmış olup doğuya bakmaktadır. Dördüncü altar ise güneye yönelmiştir. 2 numaralı altar üzerinde üç satırlık bir Eski Frigce yazıt (W-11) bulunmaktadır.
Altar 1
Altar 2, 3 ve 4
Demirli Kale
Demirli köyü yakınındaki doğal bir kaya yükseltisi üzerine inşa edilmiş bir Frig kalesidir. Bizans Dönemi’nde de yerleşim yeri olarak kullanılmıştır.
Kaynaklar:
Berndt, D. 2019. “Midas City in Phrygia: Small Horizontal Reliefs Between Idols and Step Monuments,” Phrygia in Antiquity: From the Bronze Age to the Byzantine Period, ed. G. R. Tsetskhladze, Colloquia Antiqua 24, 501–524.
Berndt-Ersöz, S. 2006. Phrygian Rock–Cut Shrines. Structure, Function and Cult Practice, Leiden.
Haspels, C. H. E. 1971. The Highlands of Phrygia. Sites and Monuments, Princeton.
Tüfekçi-Sivas, T. 1999. Eskişehir-Afyonkarahisar- Kütahya İl Sınırları İçindeki Phryg Kaya Anıtları, Anadolu Üniversitesi Yayınları No:1156, Eskişehir.
Tüfekçi-Sivas, T. 2005. “Phrygian Rock-Cut Monuments from Western Phrygia, with Observations on their Cult Functions,” Anatolian Iron Ages 5. Proceedings of the fifth Anatolian Iron Ages colloquium held at Van, 6–19 August 2001, ed. A. Çilingiroğlu ve G. Darbyshire, 217–226.
Tüfekçi-Sivas, T. ve H. Sivas. 2009. Frig Vadileri (Frigler’den Türk Dönemine Uzanan Miras), T. C. Eskişehir Valiliği, Eskişehir.
Görseller:
C. H. E. Haspels, 1971
T. Tüfekçi-Sivas, 2005
S. Berndt-Ersöz, 2006
T. Tüfekçi-Sivas ve H. Sivas, 2009
D. Berndt, 2019
Ertuğrul Anıl, 2020
Bora Bilgin, 2020
Reha Özer, 2020