Bahşayiş Anıtı, Eskişehir’in Seyitgazi ilçesine bağlı Gökbahçe köyünün 1 km güneybatısında, Kocadere Çayı’nın batı kıyısındaki kayalık yamaç üzerinde yer alan bir Frig fasadıdır. İlk kez 1837 yılında J. R. Steuart tarafından keşfedilmiştir. Anıt adını, Gökbahçe köyünün eski adı olan Bahşayiş’ten almaktadır. Yöre halkı, aslında bir çeşme olmamasına rağmen anıtı Bahşiş Çeşmesi olarak adlandırmaktadır.
Anıt, hafif dışa taşkın beşik çatısı ve yan duvarlarıyla yandan bakıldığında bir fasaddan çok üç boyutlu bir yapı görünümü vermektedir. Bahşayiş Fasadı, Maltaş, Değirmen Yeri ve Deliklitaş anıtları gibi bir şaft anıtıdır. Şaftın derinliği 4,5 m’dir. Fasad duvarının alt bölümündeki bezemeler ile niş girişinin tabanı büyük ölçüde aşınmıştır. Ana kayanın içinden başlayan derin çatlaklar anıtı yatay olarak ikiye ayırmaktadır.
Anıtın bulunduğu yamacın yaklaşık 10 m güneydoğusunda, yüzeyleri özenle düzeltilmiş iki büyük kaya bloğu daha yer almaktadır. Üç boyutlu biçimleri Bahşayiş Anıtı’na benzemektedir. Bunlar üzerindeki çalışmaların tamamlanmadan bırakıldığı anlaşılmaktadır. Bloklardan birinin arkasındaki kayada oyulmuş bazı basamaklar da bulunmaktadır.
Bahşayiş Anıtı’nın Geç Frig Dönemi’ne (MÖ 550–300) tarihlendiği düşünülmektedir.
Kaynaklar:
Berndt-Ersöz, S. 2006. Phrygian Rock–Cut Shrines. Structure, Function and Cult Practice, Leiden.
Berndt-Ersöz, S. 1998. “Phrygian Rock-Cut Cult Façades: A Study of the Function of the So-Called Shaft Monuments,” Anatolian Studies 48, 87–112.
Haspels, C. H. E. 1971. The Highlands of Phrygia. Sites and Monuments, Princeton.
Tüfekçi-Sivas, T. 1999. Eskişehir-Afyonkarahisar- Kütahya İl Sınırları İçindeki Phryg Kaya Anıtları, Anadolu Üniversitesi Yayınları No:1156, Eskişehir.
Görseller:
Guillaume Berggren, 1889
C. H. E. Haspels, 1971
Ertuğrul Anıl, 2020
Bora Bilgin, 2020
Tayfun Bilgin, 2020