Büyük Kapıkaya Anıtı, Afyonkarahisar’ın Döğer beldesinin 6 km güneydoğusunda ve Aslankaya Anıtı‘nın 1,8 km güneydoğusunda yer alan bir Frig fasadıdır. Döğer–Üçlerkayası yolunun yaklaşık 50 m kuzeyindeki bir kaya çıkıntısı üzerinde bulunmaktadır.
Nişin yer aldığı düzleştirilmiş ön kaya yüzü, yüzey aşınması nedeniyle ancak uygun ışık koşullarında seçilebilen geometrik bezemelerle süslenmiştir. Diğer Frig fasadlarıyla karşılaştırıldığında alınlığa sahip değildir; ancak nişin üzerinde bir akroterion görülmektedir. Fasad üzerindeki bu bezemeler nedeniyle yöre halkı anıtı Halılı Kaya olarak adlandırmaktadır.
Anıt, 1996 yılında defineciler tarafından ağır biçimde tahrip edilmiştir. Nişin ortasındaki tanrıça kabartması dinamit kullanılarak patlatılmış, ayrıca kayanın içine büyük bir çukur açılmıştır.
Anıtın yaklaşık 15 m kuzeybatısında, basamaklarının büyük bölümü aşınmış yedi basamaklı bir altar (sunak) bulunmaktadır. Fasad ile altarın birlikte bulunması, buranın kutsal bir alan olarak kullanıldığını düşündürmektedir.
Büyük Kapıkaya Anıtı MÖ 6. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenmektedir; altar ise daha eski olabilir.
Kaynaklar:
Berndt-Ersöz, S. 2006. Phrygian Rock–Cut Shrines. Structure, Function and Cult Practice, Leiden.
Haspels, C. H. E. 1971. The Highlands of Phrygia. Sites and Monuments, Princeton.
Haspels, C. H. E. 2009. I am the Last of the Travellers, Midas City Excavation and Surveys in the Highlands of Phrygia, (Ed. D. Berndt with contributions by H. Çambel), İstanbul.
Tamsü, R. 2004. Phryg Kaya Altarları, (Eskişehir- Afyon-Kütahya İlleri Yüzey Araştırması Işığında), Unpublished MA thesis, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir
Tüfekçi-Sivas, T. 1999. Eskişehir-Afyonkarahisar- Kütahya İl Sınırları İçindeki Phryg Kaya Anıtları, Anadolu Üniversitesi Yayınları No:1156, Eskişehir.
Görseller:
C. H. E. Haspels, 1971
C. H. E. Haspels, 2009
Ben Claasz Coockson, 1993
Bora Bilgin, 2020