Alacahöyük Frig Yazıtları

Alacahöyük, Hitit varlığıyla daha iyi bilinse de aynı zamanda bir Frig yerleşim yeridir. Bu bölgede bulunan Eski Frig yazıtları, blok taşlar (P-01, P-02, P-04), bir levha (P-03), bir aslan heykeli (P-05) ve bir kaya-sunağı (P-06, bkz. Kalehisar) üzerine kazınmıştır. Yazıtların çoğu Asurca bir ad olan Kanutî’yi içerir. Hepsi ihtiyatlı olarak Orta Frig dönemine tarihlenir.

Yazıt P-01
Hamilton’ın 1842’deki seyahati sırasında Alacahöyük köyünde bir ev duvarında bulunan büyük bir taş blok üzerine yazılmış tek satırlık sağdan sola yazılmış bir Eski Frig yazıtıdır. Taşın akıbeti bilinmemektedir. Yazıtın yalnızca Hamilton tarafından yapılmış bir çizimi bulunmaktadır.

Yazıt P-02
Granit bir taş bloğun iki ardışık yan yüzeyine kazınmış tek satırlık sağdan sola bir Eski Frig yazıtıdır. Alacahöyük’te bir ev duvarında bulunmuştur. Şu anda Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ndedir.

←   sest bug̣nos va-
←   sos kanutii^?evanoṣ^?

‘… of Vasos (the grandson) of Kanutî.’

Yazıt P-03
1893 yılında E. Chantre tarafından Alacahöyük’te bir ev duvarında P-04 ile birlikte bulunmuştur. Andezit levhanın oyulmuş yüzeyinde üç satırlık bustrofedon (iki yönlü) bir yazıt bulunur. Şu anda Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ndedir.

←   vasous iman mekas
→   ḳanutieivạịs
←   deṿọs ke meḳạs

‘Kanutî oğlu, büyük Vasos Iman ve büyük tanrı..’

Yazıt P-04
1893 yılında E. Chantre tarafından Alacahöyük’te P-03 ile birlikte bir ev duvarında bulunmuştur. Taşın üç yüzeyinde yazıtlar bulunur. Bunların birbirinden bağımsız olduğu düşünülmektedir. MÖ 6. yüzyıldan daha geç olmayan bir tarihe tarihlenir. Şu anda Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ndedir.

P-04a, taşın üst yüzeyinde sinistrovers başlayan 4 satırlık bustrofedon bir yazıttır:

P-04b, taşın ön yüzünde tek satırlık sinistrovers bir yazıttır:

P-04c, taş bloğun sol tarafında iki satırlık sinistrovers bir yazıttır:

Yazıt P-05
Alacahöyük’te tamamlanmamış bir aslan heykeli üzerinde keşfedilen tek satırlık dekstrovers (soldan sağa) bir Eski Frig yazıtıdır. Heykelin varlığı 19. yüzyıldan beri bilinmesine rağmen, yatay yazıt ilk kez 1937’de Arık tarafından tanımlanmıştır. Heykel hâlâ Alacahöyük’te, Alacahöyük Müzesi bahçesindedir. Yazıt yoğun hava koşullarından etkilenmiştir ve kazınmış yüzeyin sağ ucu tamamen kaybolmuştur. Bu heykelin yakınında bulunan başka bir aslan heykeli MÖ 8. veya 7. yüzyıla tarihlenmektedir, ancak yazıt heykelden daha geç döneme ait olabilir.

vasus kanutiẹ[‑‑‑]

Kaynaklar:
Arık, R. O. 1937. Les fouilles d’Alaca Höyük 1935, Ankara.
Brixhe, C. & M. Lejeune. 1984. Corpus des inscriptions paléo-phrygiennes, Paris.
Hamilton, W. 1842. Researchers in Asia Minor, Pontus, and Armenia; with some account of their antiquities and geology, London.
Obrador-Cursach, B. 2018. Lexicon of the Phrygian Inscriptions, Thesis, Barcelona.

Görseller:
R. O. Arık, 1937
Tayfun Bilgin, 2006
Bora Bilgin, 2022